12.05.2016

Debuxando o bico torcido cara a abaixo


María Canosa Blanco é unha das escritoras máis prolíficas da nosa LIX, consagrada hai tempo como unha das voces máis significativas. Acaba de publicar con Urco Editora, selo relativamente novo que está a sorprender pola calidade das súas propostas, Cando cae a luz, e remoza para nós o xénero do relato curto.

No souto debemos o nome ao gran contador Ánxel Fole (en A luz do candil saían brabádegos!), polo que loamos a iniciativa de reivindicar este tipo de historias. Cando cae a luz, con composición de capa de José María Picón, consta de trece textos destinados a un público xuvenil/adulto onde a presenza do misterio e dun final tráxico está garantido. Con gran acerto o libro moderniza aquilo de sentar diante da lareira e escoitar relatos de meigas, trasgos e lobos dende unha perspectiva moderna, dando rápidas pinceladas e xogando coa maxia do oculto, do descoñecido, da predisposición á traxedia. Aínda que con dispar sorte, non todos teñen a mesma forza (o xénero non é nada fácil), salientamos e recomendamos esta obra, xa que no seu conxunto logra que sintamos o desacougo, a preocupación, que manteñamos a intriga por coñecer o desenlace e, nalgúns casos, sintamos o alento do medo. Unha parella que descobre unha man entre as follas, dúas rapazas que volven de festa pola noite, a presenza do condutor da liña 14, a persecución ata o río, o desacougo de non atopar a casa, os ollos e a mirada tétrica dun mozo esmoleiro, a morte, esa man familiar que toca as campás, consegue facerse con nós. Un volume diferente, que trata @s lector@s como adultas, sen caer excesivamente na fantasía, mantendo un equilibrio perfecto entre realidade e maxia.

Quen sabe se ao virar a esquina, despois dunha noite de marcha, nos cruzaremos cun rapaz xeitoso, de mirada azul electrizante ou, ao dármonos bicos apaixonados en calquera souto, soe un teléfono insistentente. 


11.23.2016

Papa pintou un barco nun anaco de mantel


Nun mercado ás veces, entendemos nós, un chisco saturado de oferta de Libro-Cd faise preciso saber escoller e Cousas de papá, de Raúl Gómez Pato con ilustracións de Blanca Barrio e música de Héctor Lorenzo é un libro cargado de poesía e ritmos que aloumiñan editado por Xerais. Un libro tranquilo, para escoitar e relaxar, non é un traballo para poñerse a chimpar e saltar, é unha homenaxe aos papás, cheo de diamantes, de amor, dese pel con pel, de amor pola lectura e de historias que contan os libros, dese universo paralelo no que vivir por sempre, acompañadas de voces marabillosas como a de Lucía da Fonte ou Uxía, recentemente galardoada nos Premios da Crítica, e músicos como Manuel Carballo, Sérgio Tannus, Paulo da Silva, Guillerme Fernández, Quim Farinha.

Un libro CD delicado, suave, coma os mequiños que nos dá o noso papá, un traballo discográfico onde priman as letras, a poesía, onde destaca verdadeiramente a suavidade das palabras. Composto por dez temas desde o primeiro convídasenos a montar na vasoira para chegar ao país dos soños e ficar alí, collendo libros dos andeis, facendo pulseiras de diamantes con pombiñas de cristais, socorrendo os veciños lanzando un hidroavión que coas súas bágoas ha combater o lume ata chover.

No cuarto de papel hai ratos que viven en zapatos, podemos contar con eles para facer fuxir os pesadelos e se queremos rir un anaco, poñemos as lentes de cristal para converter a todos en animais.

Todo o disco, e é o que o fai único, conta cunha auténtica dose desproporcionada de imaxinación, de xogos imaxinarios que nós mesmos podemos practicar na casa. As cativas precisan dese mundo máxico que as adultas non deberamos esquecer nunca, ese soñar que se atopa nos libros, no cotiá, que fai acender a luz dos ollos das máis pequenas. un soño soñado, nunha noite de vento ventado ou un torreon torrado onde nos demos bicos nos labios labiados para sentirnos ledos aledados.

As ilustracións de Blanca Barrio completan esta fermosura musical, que promove a complicidade paterna e que a ensalza, é a visibilización da tenrura coa que a maioría dos pais tratan as suas pequenas, un tempo para aproveitar, para zugar e para aproximarse.




11.18.2016

Ti vai, eu rumio

Sempre que no souto nomeamos a Paula Carballeira, as máis das veces a xente relaciónaa co seu labor de contacontos ou coma actriz teatral. Nós no souto temos claro que aínda hai xente que descoñece o seu papel coma escritora consagrada de Literatura infantil e xuvenil. Entre a súa extensa produción fíxose en dúas ocasións co Manuel María de Literatura dramática infantil e co Frei Martín Sarmiento polas obras Boas noites, O refugallo e A burra Ramona. E dentro da súa versatilidade e da súa faceta como activista cultural ligada ao feminismo e ao teatro de base, tamén destaca a súa non tan extensa pero si enriquecedora produción poética. 


Hoxe presentamos Nunca mascotas, terceiro poemario da autora (Contatras, Contatrás II-I), editado por Galaxia na colección Costa Oeste. Trátase dun poemario dirixido a un público xuvenil (lémbrese que a poesía xuvenil-infantil é para todos os públicos) e que se caracteríza por ter coma voz poética varios animais. Desde unha perspectiva non humana e con moita sensibilidade, tornamos animais, independentes e libres, poñémonos na súa pel, vivimos o seu diario, invítasenos a darlle unha volta diferente ás circunstancias, sitúanos nas cousas pequenas potenciando a empatía. É un xogo intertextual que se nos presenta desde o primeiro poema, repudiando o nome de mascotas, é unha chamada a non cousificar, a pensar máis alá do eu nun momento, a mocidade, especialmente egocéntrico. Nunca mascotas é un volume que contén 24 poemas protagonizados por distintos animais, así pois fálasenos dun coello-demo facendo un xogo entre a aparencia e a maldade, trátase a morte, a liberdade, o amor fatal o determinismo, a resistencia ou a perseverancia (as avelaíñas). Nel abrolla unha transversabilidade total, un sublime contraste, cunha gran riqueza expresiva. É un libro que provoca, que sacode, que che fai mirar para as escaleiras, coma gatas, estirando as orellas ata evitar pasar por alí; que te invita a evitar os cristais, a saber, a descubrir cousas por ti mesma.


Divismo


Moléstame a prepotencia dos vagalumes,
seductores,
seguros do seu triunfo,
solitarios,
para ter libre o seu espazo.
Noctámbulos.
Tan brillantes no seu 
como mediocre eu.
Fumigaríaos.
Non sería moita perda; 
vermes hai abondo,
tamén estrelas.  


Recomendación do souto. Aproveitamos para recomendar calquera obra da autora e para escoitala alá onde vaia. Aproveitamos para recomendar a súa figura para traballar xénero dentro dos institutos.

9.28.2016

A lenda de Sally Jones. Nunha noite sen lúa

 A lenda de Sally Jones, de Jakob Wegelius, autor e ilustrador nado en Göteburg, é un libro traducido a dez idiomas, neste caso por Moisés Barcia, e premiado en varias ocasións, entre outros, co Premio August. Sushi Books aposta por achegármonos títulos contemporáneos da literatura xuvenil, desta vez apostando por un formato en tapas duras e formato tipo cómic.

Esta é unha historia sobre crimes non resoltos en terras afastadas, a historia dunha gorila raptada do seu hábitat africano, nun contexto de principio do século XX, finais do XIX, cando as cidades encerraban misterio, espectáculos circenses e zoolóxicos cheos de animais exóticos. É unha historia sobre maldade taimada en xunglas calorosas e sobre unha leal amizade en océanos tormentosos. É unha historia sobre a morriña, a esperanza e traizóns crueis. A lenda de Sally Jones agócha tras a acción coñecemento do mundo, respecto polo medio e valores como o da amizade, a aprendizaxe constante, o ben sobre o mal, unha condea expresa da violencia animal, afán de superación e, sobre todo, un ritmo rápido onde a curiosidade pola aventura, por como se resolve prevalece.
Sally Jones non serve como monstro, tampouco como o agasallo de voda para a bela, Fátima, unha noiva turca. Aínda que ten certo éxito como ladroa, o que busca é especialmente ser querida. Tampouco encaixa na selva de Borneo canda Baba, un orangután do que namora e que rescata do zoolóxico. Sally Jones non é de Borneo, non é o grande achado do maltratador e falso biólogo Kaspar Meyer. Sally Jones é leal e xunto ao Xefe construírá o seu propio hábitat, a súa propia casa.

As ilustracións de Jackob Wegelius dannos a coñecer un mundo que voa de punta a punta, que navega, que se embarca nunha marabilla do detalle, que nos achega París montados no Orient Express. Unha fantástica oportunidade para falar e para o saber transversal, unha escusa para coñecer o pasado que nos trae ao presente, para falar de ecoloxismo, de culturas, de botánica, de escravitude, de historia e incluso de arte.

Boa proposta para rapaces que queiran saber sen cansar coa lectura, para enganchalos sen esforzo nun mundo de literatura e soño.





9.26.2016

A árbore da escola, a semente que xermola

Kalandraka tira do prelo A árbore da escola, do ornitólogo e naturista galego Antonio Sandoval ilustrado por Emilio Urberuaga dentro da súa colección Demademora. Trátase dun álbum ilustrado cheo de amor, de amor pola natureza, de como a maxia do amor e dos coidados poden facer que todo abrolle.

Pedro é un cativo deses testáns, movido polo innato do saber que está a facer o ben. No patio do seu cole, como de moitos coles da Galiza, hai unha árbore desanxelada, rareada, desas que apenas chaman a nosa atención, fixádevos ben, poderíades tomar exemplo, de folhas verdes e doutras secas. Pedro sempre que xoga intenta non chocarse e ve na pobre plantiña a necesidade de protección e de coidado. Facendo oídos xordos á súa mestra que prefire que se aparte dela e indo contracorrente, dedica os recreos a aloumiñala, a acariñala e a abrazala. Misteriosamente a árbore responde enchéndose de vida, de forza e de frondosidade. Nela colgan até un bambán, unha casa e como non, ata lle len contos.
A importancia desta obra reside na educación ambiental, no contacto directo do alumnado coa natureza para a súa formación integral, do respecto polo noso medio, de coñecer a flora autóctona: carballos, amieiros, abeleiras, cerdeiras, maceiras, bidueiros, castiñeiros (brabádegos)... e incide no espírito colaborativo no que ten que ser a comunidade educativa, no activismo cívico.

Da lectura, ateigada de valores como o compañeirismo, o traballo en equipo, a amizade, o respecto o medio e o amor, destaca a idea principal de que todas podemos cambiar as cousas e propagar o ecoloxismo, que somos un chanzo máis e que xuntas podemos construír unha enorme escaleira. 
Nas ilustracións de Emilio Urberuaga, Premio Nacional de Ilustración 2011, podemos ver como pasa o tempo e como a árbore medra, como as súas ponlas tornan barudas, como agroman a semente, como non hai necesidade de cercar os troncos, por que todo o mundo sabe que ás árbores e os brabádegos en especial nos gusta que nos aperten, incluso que nos achuchen. O seu colorido, a súa expresibidade visual, os referentes concretos fano especialmente indicado para os primeiros lectores, xa que hai unha necesidade evidente de partir dun referente concreto.
Outros títulos que falan de natureza en Kalandraka son: Quen falta?, de Arianna Papini; a colección de Animais extraordinarios de Xulio Gutiérrez e Nicolás Fernández; Cor animal, de Agustín Agra e Maya Hanisch ou A historia do Rainbow Warrior, de Rocío Martínez.

Unha recomendación do souto para Infantil e Primaria e para todos os públicos. Kalandraka volve atinar!




9.21.2016

Bala Perdida. Tres pasos atrás. tac, tac, tac.

Hoxe no souto falamos dunha reedición, desas obras que a pesar do tempo non perden en absoluto a súa esencia e que, acertadamente, Xerais edita na colección Sopa de Libros. Trátase de Bala Perdida, unha obra de Manuel Rivas ilustrada por Miguelanxo Prado. Esta noveliña foi inicialmente publicada por Alfaguara e a moitas gardamos dela un fermoso recordo que permanece inalterado a pesar do tempo. Unha lectura superrrecomendada e fresca.
Bala Perdida é unha historia de piratas, pero tamén de aventuras e de superación de obstáculos, de curiosidade, de coñecemento e de valores. Bala Perdida é un pirata dos de antes, segue a sucar o Atlántico oculto tras unha néboa mesta a bordo do seu barco. Non é un pirata calquera, temible e adorable, un pirata que precisa axuda. Lector do Celtic News, un xornal familiar e bastante singular, anda á procura de Ganso Salvaxe. Ela, Rosa Ribeiro, é a dona dese pseudónimo, unha rapariga inquieta e valente que axudará os piratas nunha aventura perigosa, cun tesouro roubado, cun sinistro Herr Doktor e unha áxil prosa que engaiola desde o minuto un. As causas xustas, o ben e o mal, o Holocausto, o exterminio de miles de xudeos, o ouro expoliado desas persoas confinadas nos campos de concentración, van parar a unha furna por causas do destino e a xustiza correspóndelles a eles. Trátase de compensar o mal, de non esquecer as atrocidades da humanidade. A esperanza, a amizade, a familia, o compañeirismo sorprenderán o lector, Unha aventura na que embarcar capiteaneada por unha fantástica, intelixente e afouta muller, chea da forza que dá a xuventude.
Miguelanxo Prado sincronízase perfectamente coa riqueza expresiva de Manuel Rivas, dese grande narrador que nos engancha, constrúe un Bala Perdida sinistro, co seu corvo lareto sobre o ombreiro, a lapis, como nas mellores historias universais.

Recomendado, ademais de para todo o mundo, para aquelas lectoras autónomas dos últimos cursos de Primaria e para os primeiros ciclos ESO.

9.13.2016

Mudar o conto. Marta e a píntega


Marta e a píntega é un libro dirixido a rapaces a partir dos dez anos na colección Árbore da Editorial Galaxia escrito por Eli Ríos e ilustrado por Patricia Román. Trátase da historia dunha nena, Marta, e unha píntega Oli, que nunha noite de lúa triangular, aterra nun mundo cheo de fantasía, nun mundo de conto onde non todo é o esperado. O interesante e máis salientable desta obra é perspectiva de xénero desde a que se contrúe. O texto constitúe en por si  todo un alegato ao cambio de roles que precisa a nosa sociedade. Unha chamada desde o marabilloso a cambiar a mentalidade das nenas e dos nenos que serán o homes e mulleres nun mañá. Trátase pois dunha revisión dos corsés ás que están sometidas unhas princesas de conto, de inspiración nos relatos tradicionais que aparecen nas películas esas de Disney (dificilmente evitables ás veces para as proxenitoras), unha trama chea de imaxinación onde o ben e o mal flutúan, con dragóns, príncipes, onde á par destacan valores como a autoestima, a reafirmación persoal, o traballo en equipo, a superación dos medos, a amizade, a empatía, a hixiene persoal, o emprendemento, o carácter, a familia e sobre todo o feminismo.


I ilustrado con predominio de tons verdes e negros, Patricia Román constrúe un universo onde aparece un singular Caronte acompañado do fiel cancerbeiro, Marta reflectida como unha gardiana da Memoria indebidamente informada ou Olí, áxil, vencendo os seus medos e chea de disposición.

Un libro que serve de ferramenta para mudalo todo, de lectura axeitada para o segundo ciclo de Primaria, dunha autora que empeza a consolidarse como alguén a ter en conta, para que comecemos a escribir o noso propio conto, para combater o patriarcado desde o ámbito escolar, explicándolles que cousas son micromachismos, como somos as brabádegas, como hai que respectarnos, xa que ás veces, fudamentalmente, hai que cambiar o chip e amosar unha cara amable desde a que mudar as cousas.